Interessante tips voor mensen met en zonder autisme

Met knikkende knieën, klotsende oksels en een vuurrood hoofd sta ik met een blaadje steekwoorden voor de zaal. 30 mensen staren mij aan en ik zou het liefst door de grond zakken. Ik haal nog een keer goed adem en begin aan mijn eerste zin. “Ik ga wat vertellen over…”. Ik stop – waar ging ik het ook alweer over hebben, wat doe ik hier überhaupt? Ik voel 30 paar ogen branden en verlaat in totale paniek de ruimte. Zo ging het vrijwel elke keer als ik moest presenteren; uren aan voorbereiding werden teniet geslagen door mijn zenuwen.
Is dit, in meer of mindere mate, herkenbaar? Dan is het vast fijn om te weten dat ik mij inmiddels fluitend door een presentatie heen werk en zelfs graag presenteer! Mijn geheime wapen? Het toepassen van theatertechnieken tijdens het presenteren.

Tot mijn 19e vocht ik steeds zonder succes tegen mijn extreme presentatieangst. Dit veranderde tijdens mijn studie communicatie bij mijn eerste les in gesprekstechnieken. Ik was eerder naar het lokaal gegaan om mijn docent te vertellen hoe eng ik presenteren vond. Halverwege het gesprek zei ik tussen neus en lippen door dat ik liever voor 1000 man publiek een scene speelde dan dat ik voor 10 mensen een presentatie hield. Hij vroeg of ik serieus was en daarop vertelde ik hem over mijn passie voor toneelspelen. Mijn docent was even stil en zei toen dat ik kon proberen om presenteren meer als toneelspelen te zien. Dat was voor mij het kantelpunt.

Masterclass editie

Autisme en presenteren

Veel mensen vinden presenteren spannend, maar onder mensen met autisme komt presentatieangst net wat vaker voor. Zelf heb ik ook autisme. Voor mij is het lastig om mij in de communicatie goed af te stemmen op de ander. Dit belemmerde mij tijdens het presenteren. Ik was erg bezig met hoe ik op mijn publiek over kwam en wat mijn publiek van mij verwachtte. Doordat dit zoveel van mijn aandacht eiste kon ik mij vaak niet meer concentreren en blokkeerde ik. Vaak vinden mensen met autisme het fijn om te weten waar ze aan toe zijn en kunnen ze lastig omgaan met onzekerheid. Ik ook. Daarom ben ik mij gaan verdiepen in technieken die je kunt toepassen tijdens het presenteren. Nu ervaar ik alleen nog gezonde spanning als ik voor een groep mijn verhaal doe.

Nu is de link tussen Swink, een internetbureau, en presenteren misschien niet gelijk duidelijk, maar ook in ons werk krijgen wij met presenteren te maken. Zo geven wij masterclasses en presentaties aan klanten, en spreken wij wel eens op evenementen. Maar ook als we een overleg hebben met een opdrachtgever is het belangrijk dat we ons goed presenteren. Ik deel mijn tips graag.

Tip 1 the show must go on

Als ik presenteer neem ik een rol aan; die van verteller. Die gedachte helpt mij om zekerder een groep toe te spreken; ik sta daar niet als mijzelf maar als verteller en mijn publiek kan mij daardoor minder persoonlijk raken. Ik kan mij beter concentreren op het presenteren omdat ik niet meer constant bezig ben met wat mijn publiek van mij vindt.

“The show must go on.” is een bekende zin uit de theaterwereld. Zo is het met presenteren ook; omarm je fouten en ga door. Vaak wil je zo graag presteren dat je verkrampt en het niet kan opvangen als er iets fout gaat. Belangrijk is om je fouten te omarmen. Je publiek weet niet wat jij hebt voorbereid en dat je een fout maakt hoeft helemaal niet erg te zijn. Het is veel belangrijker hoe jij er mee om gaat. Dus ga door en maak desnoods een grapje om de spanning weg te halen.
Behoud ook altijd je energie. De energie die je uitstraalt tijdens het presenteren is bijna even belangrijk als wat je zegt. Het is hetzelfde als op het toneel: wanneer er een danspasje fout gaat maar je doet dat pasje vol overtuiging en blijft er bij lachen dan valt dat minder op dan wanneer je onzeker je pasje probeert te corrigeren.

Tip 2 gebruik lichaamstaal en je stem

Wanneer het je lukt om je fouten te omarmen en wat relaxter voor de groep te staan, is het van belang dat je de aandacht van je publiek vasthoudt. Naast dat het niet leuk is om te presenteren voor een publiek dat niet geïnteresseerd is, kan het ook heel afleidend zijn. Wanneer de ene helft op haar mobiel zit en de andere helft aan het kletsen is wordt het lastig om je nog op je voordracht te concentreren.

In het theater is het belangrijk dat wat je over wil brengen ook aankomt bij degene die op de achterste rij zit. Daarom gebruik je je stem en gebaren om je verhaal kracht bij te zetten. Dit kun je bij je presentatie ook toepassen. Maak gebruik van gebaren en varieer in de hoogte en het volume van je stem om je verhaal interessant te houden. Maak verder gebruik van de ruimte, blijf niet op één plek staan, maar beweeg. Zorg dat je een open houding aanneemt; dus kruis je armen niet over elkaar en richt je ogen op het publiek en niet op bijvoorbeeld je spiekbriefje.

Ik vind het, net als meer mensen met autisme, lastig om mensen aan te kijken. Daarom werd mij vaak geadviseerd om over het publiek heen te kijken, maar dit kan op je publiek ongemakkelijk overkomen en je verliest het contact met haar. Daarom kijk ik nu vaak naar iemands haar, voorhoofd, wenkbrauwen of neus. Daardoor lijkt het of ik diegene aankijk.

Tip 3 pas storrytelling toe

Soms kijk je naar een presentatie over een interessant onderwerp en lukt het toch niet om je aandacht erbij te houden. Dat kan komen doordat de spreker een gortdroog verhaal opdreunt met alleen maar feitjes en jou niet weet aan te spreken.

Hoe kun je zorgen dat jouw publiek wel op het puntje van haar stoel zit? Storrytelling kan helpen. Een goed verhaal raakt en inspireert. Je beleeft het alsof je er zelf bij was en je voelt je betrokken met de personages. Dreun dus geen feitjes op, maar vul je presentatie met anekdotes, voorbeelden en persoonlijke verhalen.

Je begint met de situatieschets waarbij je zo uitgebreid mogelijk vertelt wat er aan de hand is. Vervolgens noem je het probleem of de uitdaging waarbij je inspeelt op emoties en uiteindelijk kom je met de oplossing of conclusie.

Practice makes perfect

Ik hoop dat bovenstaande tips helpen om je presentatie skills te verbeteren en ervoor zorgen dat je uiteindelijk zekerder voor je publiek staat. Hierbij geldt wel ‘practice makes perfect’. Het is niet erg als deze tips niet gelijk helpen. Het lukte mij ook niet gelijk om deze tips toe te passen. Ga vooral veel oefenen en gun jezelf de tijd. Veel succes of zoals wij in het theater zeggen: toi-toi-toi.